Irit Amiel (Irena Librowicz)

 

Pochodzi  z Częstochowy. Wojnę przeżyła w Polsce, częściowo          w getcie w swoim rodzinnym mieście, częściowo ukrywając się po „aryjskiej” stronie.

 Wyjechała z Polski w 1945, mieszkała w Izraelu. Przetłumaczyła na polski wiersze poetów hebrajskich (wydała antologię), a także literaturę polską na hebrajski (m.in. Marka Hłaskę, Henryka Grynberga, Hannę Krall, Wisławę Szymborską). Była pisarką dwujęzyczną, po polsku wydała dwa tomy wierszy: Egzamin             z Zagłady oraz Nie zdążyłam. 

Tomik jej miniaturowych opowiadań Osmaleni dotyczy nie tyle samej Zagłady, ile jej skutków, ujawniających się nieraz po wielu latach. Tytuł książki wydaje się wyjątkowo trafną metaforą, oddającą istotę „syndromu ocalonych”.

 Opowiadania Irit Amiel są właściwie mikrobiografiami, naszkicowanymi w maksymalnie zwięzły sposób i osadzonymi na ogół  w realiach powojennego życia w Izraelu.

 Pisarka przekonuje, że ci, którzy wyszli z życiem z Holokaustu, nie wyszli z niego cało. Na ocalonych-osmalonych na zawsze pozostaje niezmywalny ślad ognia Zagłady, której wspomnienie dopada ich nawet po wielu latach pozornie szczęśliwego życia. Polszczyzna Irit Amiel jest przejrzysta i zwięzła, a jednocześnie żywa                     i obrazowa. Pisarka mistrzowsko operuje skrótem myślowym           i celną puentą.

Wrzask mody - Parasol

 

Parasol noś i przy pogodzie!

 To zabawne, ale przed XVIII wiekiem parasole nie miały nic wspólnego z deszczową pogodą.

 Dopiero w roku 1750 niejaki Jonas Hanway wpadł na wiekopomny pomysł schowania się pod parasolem słonecznym        w czasie ulewy.

 Kiedy ludzie na ulicy zobaczyli, jaki użytek robi  z osłony przed słońcem, przecierali ze zdumienia oczy. W Londynie Jonas natychmiast podpadł dorożkarzom, którym jego pomysł wybitnie nie przypadł do gustu. 

Obawiali się, że szaleństwo mody na parasole w deszczu pozbawi ich części zarobków.

 Obrzucali go wyzwiskami, urągali i wygwizdywali, ale twórca nowej mody ignorował ich całkowicie.

Mikołaj Gogol

 

Szlacheckiego syna z zapadłej ukraińskiej wsi dręczyła nuda prowincji. Trwał jednak w przekonaniu, że gdzieś tam, w dalekim Petersburgu, życie toczy się pięknie i podniośle.

 Kiedy jednak znalazł się w stolicy carskiego imperium, szybko odkrył ,iż jego mieszkańców zżera jeszcze większa nuda                      i pospolitość. 

Cała jego twórczość to zemsta za to rozczarowanie. Gdy carska policja zaliczyła ucznia Gogola do zwolenników „wolnomyślnych” profesorów wytropionych w gimnazjum, ukończył szkołę                  z najniższą , 14. rangą urzędniczą.

 Z takim wykształceniem trudno mu było znaleźć interesującą posadę w Petersburgu. Bez powodzenia próbował kariery urzędniczej, aktorskiej i literackiej. Dopiero zachęty Puszkina sprawiły, że Gogol ponownie chwycił za pióro.

 Czytelnicy mieli mu jednak za złe, że szydzi z „synów ziemi rosyjskiej”, a sam Gogol był niezadowolony z tego, że – szydzi zbyt mało. Szybko jednak te zaniedbania nadrobił, pisząc sztukę „Rewizor”. 

Jednak satyra na Rosję prowincjonalną była tak dosadna, że na autora posypały się gromy. Zaszczuty Gogol wybrał się w podróż po Europie Zachodniej.

 Z podróży przywiózł do kraju powieść „Martwe dusze”- to zakamuflowany atak na carski absolutyzm, który prowadzi miliony Rosjan do całkowitej degrengolady moralnej. Umarł            w przekonaniu, że jest za mało utalentowany, aby pokazać prawdziwe, szlachetne oblicze swojej ojczyzny.

Madonna z Dzieciątkiem i dwoma aniołami

 

Madonna z Dzieciątkiem i dwoma aniołami – w XVII- wiecznych rejestrach rodu Farnese obraz ten figurował jako dzieło Filippa Lippiego i był przechowywany w rzymskim pałacu rodowym.          W 1734 r. z woli Karola Burbona przewieziono go do Neapolu, podobnie jak większość kolekcji. O autorstwie Botticellego dyskutowano jeszcze w początkach XIXw., kiedy Bernard Berenson, badając fragmenty gorszej jakości, zaklasyfikował kompozycję do grupy obrazów pędzla „Amico di Sandro”, do której zwykł włączać dzieła o niepewnej atrybucji. Dzisiejsi badacze zgodnie uznają  autorstwo Botticellego, twórcy licznych przedstawień tematu Madonny z Dzieciątkiem i aniołami. Początkowo artysta wzorował się na kompozycjach Filippa Lippiego, później wykształcił własną wersję tematu, którą ilustruje Madonna w ogrodzie różanym w zbiorach Luwru. Botticelli uczył się w pracowni Filippa Lippiego. W 1467 r., po wyjeździe mistrza do Orvieto, został uczniem Andrei del Verrocchia, a następnie Pollaiuola. Madonna z Dzieciątkiem i dwoma aniołami ze zbiorów Capodimonte nosi wyraźnie ślady tych doświadczeń, stanowiąc jednocześnie niezależny malarski rezultat przetworzenia wpływów mistrzów. Matka Boska siedząca pod gołym niebem, w ogrodzie, delikatnie podtrzymuje Dzieciątko, podczas gdy od dołu patrzą na nią anioł i mały św. Jan Chrzciciel. Pejzaż w tle kompozycji przywodzi na myśl toskańskie wzgórza. Za pasem murów, nawiązującym do architektury florenckiej, widnieje pełen uroku krajobraz wiejski tej krainy. Bliżej widza natomiast artysta umieścił scenę intymnego dialogu matki i dziecka, o symbolicznej, uniwersalnej wymowie.

Święta Bożego Narodzenia

 

Święto obchodzone na pamiątkę i dla uczczenia tajemnicy narodzin Jezusa. Liturgiczne święto Bożego Narodzenia powstało w Kościele zachodnim w Rzymie w IV w.

 Na dzień obchodów Bożego Narodzenia obrano 25 grudnia – czas przesilenia zimowego (chrześcijanie  nie znali bowiem rzeczywistej daty narodzin Jezusa ). 

„Boże Narodzenie jest wydarzeniem pełnym światła, jest świętem światła: w Dziecięciu z Betlejem pierwotne światło powraca, by na nowo zabłysnąć na niebie ludzkości, i rozprasza chmury grzechu.

 Blask ostatecznego triumfu Boga pojawia się na horyzoncie historii, by ukazać ludziom będącym  w drodze nową przyszłość, pełną nadziei. Wspólnota wierzących zbiera się na modlitwie            w każdym zakątku świata, by słuchać tej nowiny.

 Pośród mroźnej zimy i śniegu czy w tropikalnym upale ta noc jest Nocą Świętą dla wszystkich”. 

6 grudnia Św. Mikołaja

Święty Mikołaj jest chyba najbardziej zapracowanym świętym patronem. Opiekuje się nawet polnymi myszami i wilkami, nie pomijając pasterzy, żeglarzy, uczonych, uczniów …

 O jego życiu niewiele wiadomo. Prawdopodobnie urodził się w połowie III w. w Patarze. Jako biskup Miry zasłynął z pobożności       i hojności.

Biednym rozdawał jałmużnę i podobno nocą podrzucał podarunki pod drzwi ubogich parafian. Nie oczekiwał w zamian wdzięczności, a swoją pomoc ofiarowywał, ukrywając się, by nie narażać biednych na upokorzenie. 

Wiele jest  opowieści o cudach, których dokonał biskup. Według jednej z nich Mikołaj ukazując się marynarzom, pomagał odnaleźć drogę do portu statkom zagubionym w czasie sztormu. Być może właśnie z tego powodu, często znajdujące się blisko morza kościoły, są właśnie jemu poświęcone.

 Najważniejsze, co zawdzięczamy ulubionemu świętemu to mądrość, która mówi, że więcej jest radości  z dawania, niż          

z otrzymywania. W tym sensie każdy z nas może zostać „mikołajem”, sprawiając komuś radość.

Święci Cecylia i Walerian

 

Scena rozgrywa się we wnętrzu szesnastowiecznego pałacu    i przedstawia kluczowy moment historii świętej Cecylii – chrześcijanki, która złożyła śluby czystości, ale została zmuszona do poślubienia poganina o imieniu Walerian. W wieczór uroczystości zaślubin Cecylia wyznała małżonkowi, że złożyła śluby i anioł czuwa nad jej czystością. Tymi słowami spowodowała nawrócenie się Waleriana i przyjęcie przez niego chrztu. Dzięki temu mógł on zobaczyć anioła, który chronił jego małżonkę.

 Anioł podarował mu wieniec z wonnych róż przyniesiony z raju, a Cecylii wieniec z białych lilii. Cecylia i Walerian ponieśli męczeńską śmierć za wiarę razem z Tyburcjuszem, bratem Waleriana, który również się nawrócił. Pomimo, że Cecylia była jedną z najczęściej przedstawianych świętych w malarstwie XVI i XVII wieku, temat jej zaślubin z Walerianem rzadko był przedstawiany i trudno jest znaleźć obrazy, które – tak jak ten w kolekcji Borghese – ukazywałyby wszystkie szczegóły opisane w Złotej legendzie.

Atmosfera obrazu oddaje klimat i kulturę dworską, której jednym z najznakomitszych przedstawicieli był właśnie Lelio Orsi, doceniany za swą erudycję przez prominentnych zleceniodawców, wśród których byli książęta i księżne. Nawet jeśli obraz nie jest uważany za najlepsze dzieło Orsiego, należy docenić umiejętność malarza w przedstawianiu wyszukanych efektów świetlnych: boskie światło pochodzące od postaci anioła, naturalne światło brzasku, które można podziwiać w głębi, i światło sączące się przez szklane gomółki okna, które odbija się na ścianie i podłodze, tworząc wyszukaną grę cieni.

Anna Libera

 

Poetka Anna Libera, publikująca często pod pseudonimem Anna L. Krakowianka, urodziła się w Krakowie i spędziła w tym mieście lub w jego okolicach całe życie. Wywodziła się z biednych kręgów społecznych, była samoukiem, a na życie zarabiała jako szwaczka   i hafciarka 

 W przeciwieństwie do autorek pochodzących z bardziej uprzywilejowanych sfer miała poglądy postępowe, choć nigdy nie należała do jakiegoś ugrupowania politycznego i nie trzymała się żadnego programu. Interesowało ją przede wszystkim położenie miejscowych chłopów, zwłaszcza kwestia ich wykształcenia. Często wypowiadała się także na temat sytuacji kobiet. Również    w tym wypadku zajmowała się głównie sprawą ich wykształcenia, widząc w nim konieczny warunek równouprawnienia kobiet.

 Ogromną część dorobku Libery stanowią wiersze poświęcone Krakowi, jego historii i tradycji oraz zakątkom najchętniej  przez poetkę odwiedzanym. Poza tym utwory jej służyły zasadniczo celom społecznym; nie ma w nich miejsca na  introspekcję  i relacjonowanie przeżyć wewnętrznych. Wydała trzy zbiory wierszy: Poezje(1942), Nowe poezje(1846) oraz Poezje narodowe(1849). Anna L. Krakowianka głosiła równość kobiet i mężczyzn; wyjaśniała też, że dopiero wskutek złego wychowania oraz rodzących się na jego podłożu uprzedzeń owa równość została zapomniana, a kobiety uwierzyły we własną podrzędność. Problem ten pisarka rozpatrywała więc przez pryzmat uwarunkowań obyczajowych, co zdaje się przeczyć poglądom wyrażonym w jej wcześniejszych wierszach. Swoje rozważania  Libera zamknęła wnioskiem, że kobiety powinny otrzymać wykształcenie podobne do wykształcenia mężczyzn, nie tylko po to, aby osiągnąć osobiste spełnienie, lecz także po to, by jako obywatelki mogły współpracować z mężczyznami dla postępu społecznego i sprawy narodowej.

Narodowe Święto Niepodległości

 

Święta miłości kochanej Ojczyzny

 

Święta miłości kochanej Ojczyzny,

Czują cię tylko umysły poczciwe!

Dla ciebie zjadłe smakują trucizny,

Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe.

 

Kształcisz kalectwo przez chwalebne czyny,

Gnieździsz w umyśle rozkosze prawdziwe,

Byle cię można wspomóc, byle wspierać,

Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać.

                                                                        /Słowa: I. Krasicki/